ساری و سد سلیمان تنگه

ساری از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد مختصات: شرقی‌۵۳°۰۶′ شمالی‌۳۶°۳۳′ / °۵۳٫۱شرقی °۳۶٫۵۵شمالی / ۵۳٫۱;۳۶٫۵۵ برای دیگر کاربردها، ساری (ابهام‌زدایی) را ببینید. ساری
ساری ساری شرقی‌۵۳°۰۲′ شمالی‌۳۶°۲۰′ / °۵۳٫۰۳شرقی °۳۶٫۳۳شمالی / ۵۳٫۰۳;۳۶٫۳۳ساری اطلاعات کلی کشور  ایران استان مازندران شهرستان ساری بخش مرکزی نامقدیمی                  طبرستان مردم جمعیت ۲۶۱٬۲۹۳ نفر رشد جمعیت ۲۲ درصد زبان‌ گفتاری فارسی و مازندارنی مذهب شیعه جغرافیای طبیعی ارتفاع از سطح دریا ۱۳۲ متر آب‌وهوا میانگین دمای سالانه ۱۵ میانگین بارش سالانه ۲۱۲۲ روزهای یخبندان سالانه ۳۴ روز اطلاعات شهری پیش‌شماره تلفنی ۰۱۵۱ وبگاه شهرداری ساری ساری مرکز استان مازندران در شمال ایران و از بزرگترین شهرهای ناحیهٔ شمالی ایران است.[۲] جمعیت آن ۲۶۱٬۲۹۳ نفر است و فرودگاه دشت ناز در این شهرستان قرار دارد. به مردم اهل ساری، سارَوی گفته می‌شود. محتویات ۱ پیشینه ۱.۱ بنیان و نامگذاری ۱.۲ پس از اسلام ۱.۳ تاریخ معاصر ۱.۴ وقایع تلخ تاریخی ۲ وضعیت طبیعی ۲.۱ جغرافیای ساری ۲.۲ رودها ۲.۳ زمین‌لرزه‌ها ۲.۴ آب و هوا ۳ مردم ۳.۱ زبان ۳.۲ مذهب ۳.۳ جمعیت ۴ در ادبیات مختلف ۴.۱ در اشعار فارسی ۴.۲ در اشعار تبری ۵ جاهای تاریخی ۵.۱ بناهای تاریخی ۵.۱.۱ کهنه باغشاه ۵.۱.۲ نوباغشاه ۵.۱.۳ شاهزاده حسین ۵.۱.۴ عمارت کلبادی ۵.۱.۵ حمام وزیری ۵.۱.۶ مجموعه تاریخی فرح‌آباد ۵.۲ آب انبارهای ساری ۵.۲.۱ آب انبار میرزا مهدی ۵.۲.۲ آب انبار نو ۵.۳ دروازه‌های ساری ۵.۴ برج‌ها و اماکن مقدس ۵.۴.۱ مسجد حاج مصطفی خان ۵.۴.۲ برج رسکت ۵.۴.۳ امامزاده عباس ۵.۴.۴ امامزاده جبار ۵.۴.۵ برج سلطان زین‌العابدین ۶ سیاست ۷ مشکلات شهری ۷.۱ حاشیه‌نشینی ۸ جاهای تفریحی ۸.۱ پناهگاه‌های حیات وحش و پارک‌های جنگلی ۸.۱.۱ پناهگاه حیات وحش دشت‌ناز ۸.۱.۲ پناهگاه حیات وحش سمسکنده ۸.۱.۳ پارک جنگلی شهید زارع ۸.۱.۴ پارک جنگلی میرزاکوچک خان ۸.۲ سدها ۸.۲.۱ سد سلیمان تنگه ۹ ورزش ۱۰ آموزش ۱۱ صنایع ساری ۱۱.۱ کارخانه نوشابه سازی خوش نوش ساری ۱۱.۲ کارخانه نکا چوب ۱۱.۳ کارخانجات صنایع فلزی ایران ۱۲ بازارهای محلی و دوره‌ای ۱۲.۱ بازارهای روز ۱۲.۲ بازار امام رضا ۱۲.۲.۱ ماهی فروشان ۱۲.۲.۲ بازار نرگسیه و رجایی ۱۲.۲.۳ بازار ترکمنان ۱۲.۳ بازار ۲۲ بهمن ۱۲.۴ بازار روز راه آهن و کشاورز ۱۲.۵ نمایشگاه‌های تجاری ۱۲.۵.۱ نمایشگاه‌های رسمی ۱۲.۵.۲ نمایشگاه‌های برنامه‌ای ۱۳ محلات ساری ۱۳.۱ اواخر دوره قاجار ۱۳.۲ محله‌های کنونی ۱۳.۳ شهرک‌ها و مناطق ۱۳.۳.۱ میدان ساعت ۱۳.۴ خیابان‌های مهم و اصلی ساری ۱۴ حمل و نقل ۱۴.۱ فرودگاه دشت ناز ساری ۱۴.۲ راه‌آهن ۱۴.۳ اتوبوس ۱۴.۴ تاکسی ۱۵ هنرهای نمایشی ۱۵.۱ سینما ۱۵.۲ تآتر ۱۶ رسانه ۱۶.۱ صدا و سیما ۱۶.۲ نشریات ۱۷ سوغاتی‌ها ۱۷.۱ غذاهای سنتی ۱۷.۲ میوه‌ها ۱۷.۳ صنایع دستی ۱۸ شهرهای خواهرخوانده ۱۸.۱ شهر کومل بلاروس تنها خواهر خوانده ساری است. ۱۹ پانویس ۲۰ منابع ۲۱ پیوند به بیرون پیشینه نوشتار اصلی: پیشینه ساری بنیان و نامگذاری بنای ساری مرکزاستان مازندران رابه طوس بن نوذر نسبت میدهند که در قرن اول هجری به دست فرخادبن دابویه تجدید بناشده‌است. ریشه نام ساری نامشخص است. چند گمانه‌زنی غیر علمی در این مورد وجود دارد که عبارت است از: یونانیان باستان آن را زادراکارتا، پایتخت تمدن هیرکانیا، ذکر می‌کنند، [۳] اشپیگل شرق شناس و نئونازیست آلمانی آورده که نام ساری کنونی برگرفته از نام قوم سائورو بوده که پیش از هجوم اقوام آریایی به ایران در شهر باستانی اسرم، که هم اکنون نام دهی در ۱۰ کیلومتری ساری است، زندگی می‌کرده‌اند. ادوارد پولاک گمان دارد که نام ساری دگرگونی واژگانی سادراکارتا می‌باشد[۴]، دکتر اسلامی نیز در کتاب خویش نوشته که احتمال آنکه زادراکارتا از نام زردگرد، باشد نیز است.[۵] در کتاب تاریخ باستان نام سارو به معنی شهر زرد برای ساری به کار می رود؛ که دلیل آن را وجود درختان متعدد مرکبات خصوصا نارنج و لیمو می داند. همچنین ذکر می کند که احتمالا زادراکارتا و سارو یکی هستند. پس از اسلام مازندران تنها سرزمینی در آسیای غربی است، که در زمان حمله تازیان (اعراب) به ایران توسط ایشان فتح نشده‌است، زیرا مازندران از همه طرف محفوظ است و راه‌های ورودی به این خطه بسیار سخت بوده‌است. کوهستان‌های البرز باعث شده که سپاه اعراب نتواند وارد مازندران شود و این باعث شد که این سرزمین هیچگاه با زور و ظلم فتح نگشت. ولی در دوران عباسیان رسم بر این بود که شاهان ساری و شهریارکوه به کسانی که از ترس خلفای عباسی به مازندران پناه می‌آوردند، اموال بسیار و پناهگاهی برای معیشت می‌داد و بر همین اساس بسیاری از شیعیان و سیدان علوی، که با جور خلفای عباسیان مخالف بودند، به ساری یا آمل فرار می‌کردند. این سادات به مرور زمان مردم مازندرانی را که هنوز به زرتشت ایمان داشتند به دین اسلام آشنا کردند و طی مدتی سراسر مازندران به مذاهب مختلف تشیع گرویدند و سلسله‌های مختلف به مذهب تشیع روی آوردند.[۶] نخستین مسجد جامع ساری پس از مرگ اسپهبد خورشید دابویی و سقوط حکومت وی در مهرماه ۱۴۰هجری شمسی، توسط مسلمانان و به امر ابوالخطیب بنیان نهاده شد.[۷] تاریخ معاصر بی تردید رشد و ترقی ساری پس از قاجاریان بوده‌است، نظام شهری نوین ساری از آن زمان باقی مانده‌است و ساری یکمین شهر ایران بوده‌است که ساخت راه‌آهن سراسری ایران از آنجا آغاز گشت[نیازمند منبع] و پس از رضاشاه و در هنگام جنگ جهانی دوم به تصرف نیروهای شوروی در آمد و پس از جنگ جهانی نیز فرودگاه دشت ناز ساخته گردید و طرح‌های توسعه به سمت خاور به وجود آمد و پس از انقلاب نیز، جاده‌های اطراف شهر توسعه داده شد. وقایع تلخ تاریخی سال ۳۲۳ سیلاب و طغیان تجینه رود (تجن). سال ۳۲۶ سیل و با گل و لای یکسان شدن ساری. سال ۴۲۶ حمله سلطان محمود غزنوی و ویرانی‌های وی. سال ۵۹۸ آتش سوزی در ساری. سال ۷۹۵ حمله تیمور و به خاک و خون کشیدن ساری و مردمانش. سال ۱۰۱۷ زمین لرزه بزرگی در ساری روی داد. سال ۱۰۴۵ حمله روس و آتش کشیدن فرح آباد و ساری. سال ۱۰۹۸ زلزله هولناک در ساری. سال‌های ۱۱۹۴-۱۲۰۵ جنگ‌های داخلی برادران و دشمنان آقا محمد شاه. سال ۱۲۲۳ زلزله بزرگ در ساری سال ۱۲۳۵ بیماری طاعون. سال ۱۳۲۰ بیماری تیفوس. وضعیت طبیعی جغرافیای ساری نقشهٔ آب و هوایی ایران؛ شهر ساری در شمال کشور قرار گرفته و آب و هوای آن خزری است. شهر ساری واقع در کوهپایه‌های رشته کوه البرز دارای دو بخش کوهستانی و دشت می‌باشد در طول جغرافیایی ۵۳ درجه و ۵ دقیقه و عرض ۳۶ درجه و ۴ دقیقه از شمال خاوری به فاصله حدود ۲۵ کیلومتر به نکا و به فاصله ۴۵ کیلومتر به بهشهر و ۱۳۰ کیلومتر به گرگان و ۶۹۰ کیلومتر به مشهد و از شمال به فاصله ۳۵ کیلومتر به دریای مازندران و از شمال باختری به فرح آباد و جویبار و لاریم و از جنوب باختری به فاصله ۲۲ کیلومتر به قائمشهر و از باختر به بابل به فاصله تقریبی ۳۰ و آمل به فاصله تقریبی ۶۰ کیلومتر و از جنوب به فاصله ۳۰ کیلومتر به سد شهید رجایی (سلیمان تنگه) و دهکده آرامش و بوسیله آزادراه در حال ساختکیاسر به فاصله تقریبی ۸۰ کیلومتر به دیباج و از آنجا به شهرستان‌های دامغان و مهدیشهر و سمنان (تقریباً ۱۲۰ کیلومتر) محدود است.       رودها از درون شهر ساری رودخانه تجن عبور می‌کند. این رود در شرق ساری جریان دارد. امروزه در ساحل این رود پارک تجن(قائم) ساخته شده‌است که بزرگترین پارک ساری نیز به شمار می‌رود.این رودخانه از ۳ شاخه اصلی زارم رود در شمال و شاخه اصلی تجن در مرکز و شاخه سفید رود در جنوب حوضه آبریز تشکیل می‌شود و افزون بر آنها در مسیر خود ریزابه‌هایی مانند دره ببرچشمه، پلاروی، شیرین رود، سالار دره، آب تیرجاری و جز آنها را دریافت می‌دارد. [۸] در کنار پارک تجن(قائم) سد لاستیکی بنا شده است که به منظور ورزش های آبی و ماهیگیری از آن استفاده میشود . اما به دلیل خاکبرداری زیاد کامیون ها از خاک جلوی سد آب این رودخانه در آن طرف سد خیلی کم شده وعمق آن به1 متر هم نمیرسد. نام تجن (tajen)از بن تجیدن یا تزیدن و پسوند ان(en)ساخته شده و به چم(معنای) «بسیار روان و جریان دارنده» است. زمین‌لرزه‌ها مقايسهٔ نسبی ميزان خطر زمین‌لرزه در نقاط مختلف ايران؛ نقاط قرمزتر نقاطی هستند که شتاب حداکثر جنبش زمين در آن‌ها بيش‌تر است. شهر ساری در ناحیه‌ای زلزله‌خیز واقع شده و در طول تاریخ بارها با خاک یکسان گشته‌است. مهیب‌ترین زمین‌لرزه‌های که تا به‌حال ساری شاهد آن بوده، در سالهای۱۰۱۷ و ۱۰۹۸ و ۱۲۲۳ خورشیدی روی داده‌است. به گفتهٔ سرپرست امور زلزله‌شناسی سازمان انرژی اتمی ایران، دلیل وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ و مخرب در ساری و نواحی دیگر مانند رشته‌کوه‌های البرز و زاگرس، قرارگرفتن آن‌ها در مسیر کمربند آلپاید می‌باشد؛ مسیر این کمربند از میانهٔ اقیانوس اطلس شروع شده و پس از عبور از دریای مدیترانه، شمال ترکیه، ایران، هند، چین و جزایر فیلیپین، به کمربند دیگری که اقیانوس آرام را دور می‌زند، متصل می‌شود.>همچنین ساری به فاصله کمتر از ۱۵۰ کیلومتر از تهران واقع گردیده و توسط جاده سوادکوه ۲۷۰ کیلومتر و توسط جاده هراز ۲۵۰ کیلومتر و به وسیله راه آهن شمال ۳۵۴ کیلومتر با تهران فاصله دارد.[۹] آب و هوا آب و هوای شهر ساری در تابستان‌ها معتدل و نمناک و در زمستان‌ها نسبتا سرد و خشک است.همچنین بخش‌های جنوبی کوهستانی این شهر دارای زمستان‌های دراز و بسیار سرد می‌باشد.در طی چند ساله اخیر سردترین دمای این شهر در زمستان ۱۲-(زمستان سال ۱۳۸۶)و در تابستان ۴۰+(تابستان ۱۳۸۳) بوده‌است.[۱۰] مردم زبان زبان مادری مردم مازندران زبان طبری است. زبان عمده مردم ساری تا دوره صفویان فقط زبان تبری (مازندرانی) بود ولی با از بین رفتن سلسله باوندیان که حامی زبان تبری بود این زبان از رسمیت افتاد و زبان فارسی جایگزین آن شد. تا قبل از سقوط باوندیان زبان مازندرانی با خط پهلوی نگاشته می‌شد و هنوز هم در گنبد لاجیم یا رسکت نمونه آن موجود است. [۱۱] مذهب اکثریت مردم ساری مسلمان و پیرو مذهب شیعه دوازده‌امامی می‌باشند. هرچند اقلیت‌های بهایی و زرتشتی، مسیحی و سنی نیز در این شهر سکونت دارند. جمعیت تغییرجمعیت طی سنوات گذشته در ساری. جمعیت این شهرستان با توجه به آمار ۱۳۸۷ و رشد آن تا کنون به بیش از نیم میلیون نفر رسیده و جمعیت این شهر طبق آخرین آمار وزارت کشور بعد از شمارش آرای ریاست جمهوری دهم به حدود ۲۸۵٫۳۲۰ نفر رسیده‌است.ولی در سال 1389 هر ساری طبق مجوز وزارت کشور به سه منطقه که هر کدام حدود 110 تا 120 هزار نفر جمعیت دارد تقسیم شد. بنابر این می‌توان گفت جمعیت آن حدود 345000 نفر می‌باشد و بزرگترین و پر جمعیت ترین شهرستان مازندران می‌باشد. ساری پذیرای مهاجرین ترک، ترکمن، شهمیرزادی، کرد، ارمنی، گرجی، اصفهانی، عرب، بلوچ و... بوده‌است که در طول قرن‌های مختلف به ساری آمدند و یا پس از مدتی تعداد آن‌ها کم شد و یا از ساری کوچ کردند.[۱۲] در ادبیات مختلف در اشعار فارسی در ادبیات فارسی قدیمی اشعار بسیار کمی وجود دارد که ساری در آنها ایفای نقش نماید، زیرا آن زمان مردم مازندران به زبان فارسی سخن نمیگفتند، بلکه به طبری سخن میراندند. برای همین کمتر به فارسی شهر خویش را میستودند؛ ولی شاعرانی در ایران باستان بوده‌اند که در اشعارشان به این شهر توجه کنند. از جمله این اشعار شعرهایی هستند که درمورد پادشاهان پیش از اسلام سروده شده‌اند طالب آملی طالب آملی شاعر سبک هندی بود که پس از مهاجرت از تبرستان به هندوستان شعر زیر را بخواند: طالبا گمامبر که به سنبلستان هند فارغ ز یاد گلشن آمل نشسته‌ایم نیَم ز دیدن کشمیر شاد چون طالب که سیر ساری و گلگشت آملم هوس است شاد باش ای شهر ساری کز فروغ علم و دانش بینمت چشم و چراغ کشور مازندرانی ملک الشعرا بهار این شعر در هنگام پایه گذاری نخستین دبستان نوین ساری سروده و بر سردر چوبی آن نگاشته شد. در اشعار تبری جاهای تاریخی بناهای تاریخی کهنه باغشاه بنیاد آن توسط سلاطین صفوی بوده‌است و در زمان رضا شاه آن را خراب کردند و خیابان خیام کنونی را ساختند (اگرچه هنوز در خیابان خیام آثار باغ در ملک خصوصی مردم نمایان است) نوباغشاه بدست محمد میرزا ملک آراء در زمان فتح علی شاه ساخته شد و عمارت‌هایی شبیه چهل ستون اصفهان در آن احداث نمودند که البته در زمان رضاشاه و به دستور وی پادگان شد. شاهزاده حسین در محله شاهزاده حسین واقع است و بنای آن به سال ۸۹۰ برمیگردد.این امامزاده در بخش باختری ساری قرار داد. عمارت کلبادی این مکان زیبا و قدیمی در مرکز شهر ساری و در نزدیکی میدان اصلی واقع شده است و در حال حاضر به عنوان اداره میراث فرهنگی مورد بهره‌برداری قرار گرفته و پیشینه آن یه حدود ۱۲۰ سال پیش باز می‌گردد. ویژگیهای اجزای معماری آن همچون اتاق‌ها، حجره‌ها، شاه نشین، گرمابه، اصطبل، حیاط و هنر بکاررفته بر روی پنجره‌ها و ارسی‌ها و آراستن آنها با شیشه رنگی در نوع خود بی‌نظیر است حمام وزیری این بنا نیز در مرکز شهر ساری و در کنار خانه کلبادی قرار دارد و از لحاظ نوع معماری، مصالح و ویژگیهای ساختمانی از ابنیه دیدنی و مشهور مازندران به شمار می‌رود. ان بنا نیز متعلق به دوران قاجاریه‌است. مجموعه تاریخی فرح‌آباد مسجد فرح آباد. در ۲۸ کیلومتری شمال شهر ساری و در ورودی خزر آباد و در ۳ کیلومتری ساحل دریای مازندران قرار دارد. این مجموعه شامل مسجد، پل، دیوارهای بر جای مانده از یک کاخ سلطنتی است که به دستور شاه عباس صفوی ساخته شده و تفرج‌گاه ساحلی صفوی بوده‌است. مسجد با ایوانهای بلند، شبستانها. حجره هاو مناره‌ها از مهم‌ترین بناهای تاریخی استان مازندران به شمار می‌رود. آب انبارهای ساری ساری در آخرین دوره دارای ۵ آب انبار معروف بوده که هم اکنون بنای ۳ آب انبار آن موجود است. انبار میرزا مهدی این بنا در مرکز شهر ساری واقع شده و مربوط به دوران افشاریه یا زندی ه می‌باشد، منبع اصلی به وسیله پلکانی به پای شیر و انبار آب دسترسی دارد. پلان آن گرد و با گنبد هلالی است که همه آن با آجر و ملاط ساخته شده و در بخش دوگانی گنبد دریچه‌هایی برای فراهم آوردن روشنائی درون آب انبار تعبیه گردیده‌است. آب انبار نو این آب انبار نیز در مرکز شهر ساری و در بافت قدیمی در نزدیکی خیابان قارن کنونی قرار دارد و به لحاظ نوع کاربری همچون آب انبار میرزا مهدی است.بلندای آن از کف آب انبار تا سقف آن ۴۰/۲۱ متر است دروازه‌های ساری ساری در گذشته دارای چهار دروازه در چهار سمت شهر بوده که عبارت بودند از: دروازه بابل، دروازه گرگان، دروازه فرح آباد و دروازه نوباغشاه.[۱۳]   برج‌ها و اماکن مقدس مسجد حاج مصطفی خان در سال ۱۲۷۳ مسجد حاج مصطفی خان سورتیجی ایجاد گردید و در محله چهارراه برق کنونی قرار دارد. برج رسکت برج رسکت در حال مرمّت سازی. در چهل کیلومتری جنوب باختری شهر ساری قرار دارد و مسیر دست رسی به آن از ساری آغاز و پس از گذر از دو راهی کیاسر و سد سلیمان تنگه به سوی باخترمنحرف می‌شود که بیشتر بخشهای آن آسفالته می‌باشد. این بنا در بخش دودانگه ساری قرار دارد و باآجر ساخته شده و رایه‌های آن شامل مقرنس کاری دو کتیبه آجری به خط کو فی و پهلوی ساسا نی است. احتمالاً مقبره یکی از شهریاران آل باوند بوده و مربوط به سده پنجم هجری قمری است.[۱۴] دریکی ازروستاهای دودانگه به نام روستای رسکت قرار دارد. شهرام صادقی امامزاده عباس در حاشیه شمالی ورودی خاوری شهر ساری واقع شده و از نظر شیوه معماری، گنبد هرمی شکل و صندوق چوبی نفیس، یکی از بناهای معروف استان مازندران است. تاریخ ساخت آن ۸۹۷ هجری قمری است و چهارامامزاده بنامهای عباس و زید و محمد و حسن در آن مدفون می‌باشند.این بنا دربلوار امام رضا منطقه‌ای به نام آزادگله ساری واقع شده‌است.[۱۵] [۱۶] امامزاده جبار در روستای خارکش واقع در جنوب خاوری شهرستان ساری درکیلومتر ۵ جاده ساری به نکاء پشت پارک جنگلی شهید زارع ساری درخاورروستای خارکش مدفون می‌باشد و از نوادگان امام موسی کاظم می‌باشد.[۱۷] برج سلطان زین‌العابدین با گنبد مخروطی هشت‌ترک از لحاظ نوع معماری و تزئینات کاشی کاری و درب و صندوق چوبی نفیس، جز مهم‌ترین بناهای تاریخی ساری به شمار می‌رود. کتیه‌ها و کاشی کاری‌های آن زیبا بوده و یک مرقد دیگر در داخل بنام سلزان‌امیر شمس‌الدین می‌باشد. در مرکز شهر ساری قرار دارد و برج آحری آن به خاطر دارا بودن صندوق و درب چوبی نفیس دارای اهمیت است. بلندای بنا ۲۰ متر و تاریخ ساخت آن سال ۸۴۹ هجری قمری می‌باشد. امامزاده یحیی از فرزندان امام موسی‌کاظم است.[۱۸] امامزاده عباس. سقف مسجد جامع ساری. ن • ب • و آثار باستانی ساری آرامگاه امامزاده محمدرضا • آرامگاه ملا مجدالدین • بانک ملی • حسینیه عباس خانی • حمام اصفهانی • حمام خویی • حمام صادق خان • حمام وزیری • خانه رمدانی • خانه سردار جلیل • خانه کُلبادی • مسجد جامع • پل تجن • کاروانسرای حضرت • فرح‌آباد   سیاست عمارت تابستانی آقا محمد خان قاجار در ساری. تا زمان حمله اعراب به ایران و پیروزیشان در این سرازمین، مازندران یکی از ساتراپ‌های ایران به شمار می‌آمد که مرکز آن همین شهر ساری بود. ولی مردم این منطقه به مخالفت‌های بسیاری انجام می‌دادند که باعث شد از دوره هخامنشیان پادشاهان ایران برای این منطقه فردی را موظف می‌کردند که به زادراکرتا(ساری)بیاید و منطقه را تحت امنیت داشته باشد.[۱۹] از اواخر دوره ساسانیان تا اوایل صفویان شهر ساری پایتخت دو سلسله باوندیان و قارنوندیان بود. سلسله قارنوندیان در زمان هارون الرشید با مرگ مازیار برافتادو ولی باوندیان تا ۷۵۰هجری در ساری و فریم حکومت می‌کردند. در این سال حکومت تازه بنیان کیاهای جلال باوندیان را سرنگون کرد و در ساری مستقر شد. ولی مردم از این شاهان زورگو راضی نبودند بنابرین مرعشیان و سپس صفویان به این شهر دست یافتند.[۲۰] شاهان صفوی به این شهر علاقه‌مند شدند و در زمان ایشان پایتخت تابستانی صفویان در فرح‌آباد ِساری بود. پس از صفویان ساری به دست نادرشاه افتاد. وی به خاطر نزدیکی با مردم بابل این شهر را مرکز مازندران نامید. پس از مدتی دوباره قاجاریان مرکزیت را به ساری برگرداندند و تا کنون ساری مرکز استان مازندران مانده‌است.[۲۱] مشکلات شهری حاشیه‌نشینی نوشتار اصلی: حاشیه‌نشینی در ایران در دوران تیمور گورکانی عده‌ای از مردم شمال هندوستان که از ایلیات بودند به ایران مهاجرت کردند و در سراسر ایران پخش شدند که عده کمی از آنان امروزه در ساری مانده‌اند. آنها امروزه در گوشه‌ای از شهر که اصطلاحأ به آن جوگی محله می‌گویند زندگی می‌کنند. این افراداغلب بی‌دین میباشند. جاهای تفریحی پناهگاه‌های حیات وحش و پارک‌های جنگلی پناهگاه حیات وحش دشت‌ناز ان محوطه زیبا ۵۵ هکتار در ۳۵ کیلومتری شمال یخاور ساری قرار دارد و مسیر دسترسی آسفالته آن در ۱۲ کیلومتری ساری به بهشهر در سه‌راهی اسلام‌اباد از جاده اصلی جدا شده و پس از گذر از مسافت ۲۳ کیلومتر به مکان گفته شده می‌رسد. فضای جنگل جلگه‌ای آن از سال ۱۳۴۶ بصورت محل تکثیر گوزن زرد خالدار ایرانی در آمده‌است. دشت ناز برای دوستداران طبیعت و حیات وحش تنها با مجوز سازمان محیط زیست می‌توانند به تماشای گوزن و پرندگان زیبا همانند قرقاول و کبوتران بپردازند.[۲۲] پناهگاه حیات وحش سمسکنده این منطقه با ۱۰۰۰ هکتار مساحت در ۱۰ کیلومتری جنوب خاوری ساری واقع شده و مسیر دسترسی آن از ساری تا سمسکنده بوده و سپس با یک جاده روستایی به درون محوطه راه می‌یابد.پوشش گیاهی آن گونه‌های جنگلی و جلگه‌ای بوده و بخشی از آن مانند دشت‌ناز به عنوان زیستگاه گوزن زرد ایرانی مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌است.[۲۳] پارک جنگلی شهید زارع پارک جنگلی شهید زارع در ۳ کیلومتری شرق شهر ساری و در جانب جاده ساری به بهشهر قرار دارد و به علت مجاورت با تپه‌های جنگلی کم ارتفاع در دامنه البرز، بسیار زیبا و چشمگیر است. برای استفاده گردشگران نیز دارای امکاناتی برای ماندن کوتاه مدت می‌باشد. بویژه بهترین مکان برای کسانی است که می‌خواهند به صورت رایگان شب اقامت داشته باشند.[۲۴] پارک جنگلی میرزاکوچک خان این پارک زیر نظر سرجنگل داری ساری اداره می‌شود و در کیلومتر ۱۸ جاده آمل به تهران واقع شده‌است. درحال حاضر پارک مزبور مورد استفاده مسافران بین راهی و شهروندان آملی قرار می‌گیرد و دارای امکانات تفرجگاهی مانند: آلاچیق، آب آشامیدنی، سرویس دستشویی، اجاق، میزو نیمکت است. این پارک در ایام تعطیل مورد استفاده اهالی شهرهای همجوار مانند آمل و بابل قرار می‌گیرد. رودخانه هراز که از ضلع شرقی این پارک می‌گذرد، جلوه خاصی به آن بخشیده‌است.[۲۵] سدها سد سلیمان تنگه تاج سد. نوشتار اصلی: سد شهید رجایی در ۴۵ کیلومتری جنوب باختری ساری در نزدیکی روستای افراچال در منطقه‌ای کوهستانی و سر سبز واقع شده‌است. این سد در سال ۱۳۷۹ برای بازدید مسافرین و گردشگران آماده شده. اقامت شبانه در کنار رودخانه تجن، بازدید از تاج سد با گرفتن بلیط در روزها ممکن بوده و در این سد امکانات قایقرانی و اسکی روی آب برای گردشگران فراهم شده‌است. دهکده آرامش، تاج سد، اسکله شیرین رود و قهوه خانه تلاونگ از جمله مکان‌های تفریحی سد سلیمان تنگه یا همان سد شهید رجایی می‌باشند.[۲۶] ورزش با توجه به این که ساری پایتخت کشتی نام گذاری شده[۲۷] اما هر ساله ورزش‌های فوتسال، تنیس، اسکواش، پینت بال، اتوموبیل‌رانی و شطرنج در سطح کشور و منطقه مقام آور می‌باشد. تیم فوتسال راه ساری معروفترین تیم ورزشی این شهر است.در زمینه کشتی نیز تیم گاز مازندران متعلق به این شهر می‌باشد. اولین باشگاه پینت بال شمال کشور در تاریخ ۹ مرداد سال ۱۳۸۷ در پارک قائم (پارک تجن) ساری در مساحتی نزدیک به ۴۰۰۰ متر مربع در باشگاه پینت بال پروشات شروع بکار کرد.[۲۸].در سال 1389 تربیت بدنی شهرستان ساری موفق به خرید سهام باشگاه دسته اولی مهرکام پارس تهران شد تا از همین سال در رقابت‌های لیگ دسته یک فوتبال کشور با تیم طبرستان صنعت ساری در این مسابقات شرکت کند.همچنین از دیگر امکانات ورزشی این شهر می‌توان به دو باشگاه تنیس در مجموعه ورزشی داراب واتوبان فرح آباد، باشگاه بولینگ توسکا، مجموعه تفریحی، ورزشی و آبی شیرین رود، باشگاه کارتینگ ساویز واقع در مجموعه ورزشی داراب، قایق سواری در دریاچه سد پلاستیکی رود تجن، پیست اتومبیلرانی نام برد. آموزش نخستین مدارس مازندران در دوره تسلط علویان طبرستان بر ساری به شکل مکتب خانه‌ای ساخته شد. این مدارس در ابتدا مخصوص پسران بود و فقط فقه و مسائل دینی در آن تدریس می‌شد.[۲۹] نخستین مدرسهٔ مدرن شهر ساری در سال ۱۳۲۳ق / ۱۲۸۴خورشیدی توسط جمعی از سیاسیون ساروی تأسیس شد. این مدرسه در سال بعد با پشتیبانی لطفعلی خان میرپنجهٔ سالار مکرم (سردار جلیل) سالاریه خوانده‌شد. مدرسهٔ سالاریه با ۷۰نفر دانش آموز آغاز به کار کرد. این مدرسه دارای سه کلاس ابتدایی، سطحی یا فارسی و علمی بود. [۳۰] ولی مدتی بعد با فشارهای مخالفان مشروطه و برخی از مردم شهر، لطفعلی خان سردار جلیل از حمایت مالی مدرسه دست برداشت. در نتیجه مدرسهٔ ساری تعطیل شد. و دویست شاگردان آن بی‌مدرسه شدند. مدتی پس از تعطیلی مدرسهٔ سالاریه، دانش آموزان مدرسه و طرفداران‌شان به انجمن حقیقت ساری متوسل شدند. سید حسین مقدس مدرسه را با نام جدید حقیقت در سال ۱۳۲۳خورشیدی در منزل علی بهروزی افتتاح کرد. پس از چندی آن هم بنابه دلایلی تعطیل گشت و بدین ترتیب چندین مدرسه در شهر به وجود آمد و پس از اندکی تعطیل شد. [۳۱] در سال سال ۱۳۰۵خورشیدی کلاس‌های اول، دوم و سوم متوسطه در مدرسه احمدیه دایر شد و مدرسه به نام دبیرستان پهلوی تغییر نام یافت. [۳۲] [۳۳] در تاریخ ۴بهمن ۱۳۰۰خورشیدی نخستین مدرسه دخترانهٔ ساری با نام تربیت بنات، افتتاح شد. موسس مدرسه شخصی به به نام خانم فاطمه وکیلی دیپلم مدرسه آمریکایی تهران بوده‌است. [۳۴] صنایع ساری ساری از قدیم یکی از صنعتی‌ترین شهرهای مازندران بوده‌است. از اواخر دهه۲۰ تا ۵۰ شمسی کارخانجات صنعتی شرکت ام ام (بزرگترین مجتمع صنعتی شهردرزمان خود)با تولید روغن نباتی و چند محصول جانبی دیگر یکی از تولید کنندگان بزرگ روغن نباتی در ایران به شمار می‌رفت. صنایع لوستر علیپور اولین مرکز طراحی و تولید صنعتی لوستر و جراغهای تزئینی استان مازندران در خیابان امیرمازندرانی شهر ساری از سال ۱۳۵۰ در حال فعالیت می‌باشد کارخانه نوشابه سازی خوش نوش ساری کارخانه نوشابه سازی خوش نوش ساری (کارخانه نوشابه سازی کانادا سابق) واقع در کیلومتر یک جاده ساری-نکا (وابسته به دفتر امور اقتصادی جامعةالزهرای قم). محصولات این کارخانه عبارتند از نوشابه‌های گاز دار: پارس کولا، شادنوش و... کارخانه نکا چوب کارخانه نکا چوب واقع در حومه شهرساری و واقع در درون مرز شهرستان ساری بهمراه شهرک مسکونی آن کارخانجات صنایع فلزی ایران واقع در کیلومتر ۱۶ بزرگراه مشهد بعد از شهرک سورک که پروژه‌های مهم برج سازی واسکلت بندی را انجام میدهد بازارهای محلی و دوره‌ای نوشتار اصلی: بازارهای ساری همانند برخی از شهرهای شمالی ایران در ساری نیز بازارهای دوره‌ای برگزار می‌گردد. شنبه بازار تقاطع کارمندان و آزادی یکشنبه بازار در بخش هشت(خ قره جه) دوشنبه بازار در خیابان وصال (ساری کنار) سه شنبه بازار واقع در کمربندی جنوبی چهارشنیه بازار در خیابان معلم میدان معلم انتهای بلوار پرستار پنج شنبه بازار در خیابان پیام نور و امامزاده عباس(که به انتهای بلوار امام رضا، پلیس راه سابق انتقال یافت)   بازارهای روز بازار امام رضا از جمله بازارهای منطقه‌ای شهرداری می‌توان با بازار رضا و ۲۲ بهمن اشاره کرد که بازار امام رضا از بازارهای بزرگ واقع در بلوار امام رضا قبل از پل فراورده‌های نفتی احداث شده‌است ماهی فروشان بازار بزرگ ماهی فروشان ساری در انتهای خیابان نادر و در مجاورت با بازار نرگسیه قرار دارد. که البته جدیداً کل بازار به ابتدای پل تجن انتقال یافته‌است. همچنین شماره دوم این بازار هم اکنون در اتوبان قایمشهر در حال احداث می‌باشد که دارای امکانات از جمله استخر ماهی و رستوران ماهی می‌باشد بازار نرگسیه و رجایی بازار نرگسیه در مجاورت کاخ قدیمی آقا محمد خان قاجار قرار دارد، و از طرف کوچه مسجد جامع خیابان انقلاب، کوچه نواب نادر و کوچه پشت استانداری ورودی دارد.این بازار مجموعه پوشاک و کفش وقسمتی از تره بار در آن وجود دارد بازار نرگسیه یکی از قدیمی‌ترین و پر رفت آمدترین بازارها در استان مازندران می‌باشد که قسمتی از آن را مسجد جامع ساری در بر می‌گیرد. بازار ترکمنان بازار ترکمنان در خیابان ملامجدالدین ساری قرار داشت و در سال 1389 به نزدیکی پل تجن انتقال یافته‌است. این بازارچه از جاهای گردشگری ساری است واز تمام استان و استانهای همجوار برای بازدید از این بازار به آنجا میآیند و دارای پوشاک و منسوجات و... میباشد که بیشتر توسط بازرگانان ترکمن از مرز اینچه برون به اینجا آورده و عرضه میشود. بازار ۲۲ بهمن بازار کوچکی که توسط شهرداری به عنوان بازار منطقه‌ای در منطقه ۲۲ بهمن واقع در بلوار دانشجو ساخته شده‌است بازار روز راه آهن و کشاورز این بازار جزء مجموعه بازار منطقه‌ای شهر بوده و در بلوار کشاورز در جنوب شهر قرار دارد که یکی از قدیمی‌ترین و پررونق‌ترین بازارهای ساری است. نمایشگاه‌های تجاری این بخش از مقاله فاقد منبع و مأخذ است.شما می‌توانید با افزودن منابع برطبق اصول اثبات‌پذیری و شیوه‌نامهٔ ارجاع به منابع، به ویکی‌پدیا کمک کنید.مطالب بی‌منبع احتمالاً در آینده حذف خواهند‌ شد. با اینکه نمایشگاه بین‌المللی مازندران در قائمشهر احداث و نیمه‌تمام گذاشته‌شده و به علت عدم تمایل سرمایه‌گذاران در مورد سرمایه در شهرهای غیر مرکز استان تمامی نمایشگاه‌های استانی و کشوری در مکان‌های ساری انجام می‌پذیرد. نمایشگاه‌های رسمی ساری به عنوان یکی از قطب‌های مهم تجاری همکاری در منطقه آسیای میانه و قفقاز و سواحل دریای مازندران شناخته شده و بنا بر این همیشه توسط کشورهای خارجی و با حضور سفیران نمایشگاه‌های متعددی در ساری برگزار می‌گردد. نمایشگاه‌های برنامه‌ای معمولاً بسیاری از شرکت‌ها، نهادها، گروه‌ها و... در مجموعه ایران خودرو، یا، سالن شهر و روستا اقدام به برگزاری نمایشگاه می‌کنند.با توجه به اینکه انتظار میرود نمایشگاه بین‌المللی در بزرگراه فرح آباد ساخته شود. محلات ساری اواخر دوره قاجار سبزه میدان، نقاره خانه، اوصانلو محله، امامزاده یحیی، بلوچی محله، کردمحله، بلوچی خیل، اصفهانی محله، افغون محله، چاله باغ، شپش کشان، کهنه باغشاه، قلیچ لی محله، میرسرروضه، میرمشهدمحله، بیرامتر (بهرام اُتُر)، در مسجد، پای چنار، شیشه‌گر محله، نعل بندان، بهارآباد، شاهزاده حسین، امامزاده عباس(آزادگله) محله‌های کنونی سبزه میدان، باقرآباد، شکرآباد، نوتکیه، چناربِن، امامزاده یحیی، بازار روز، شهبند، مهدی آباد، کوی ندا، گل افشان، معلم(ساری نو)، ترک محله، کوی آزادی، ۲۲ بهمن، راهبند سنگتراشان، لسانی، میرزمانی(سعدی)، پیوندی، فدک، توکل، کوی سنگ، کوی افشار، کوی اصحاب، مهیار، پل تجن، طالقانی اول و دوم، پشت پرورشگاه، کوی گلها، پشت زندان، بخش هشت(سلمان فارسی-پیروزی)، پشت مصلی، بربری محله، پیرتکیه، بوعلی(بلوار پاسداران)، میرسرروضه، بهرام اُتُر، آزادگله، سروینه باغ، راهبند دخانیات، نعل بندان، کوی قلیچ، چهارراه برق، چهارراه کارمندان، ساری کنار، طبرستان، ششصد دستگاه، میرسرروضه، کوی برق، کوی نور(پشت انبار برق)، پشت چین دکا، کوی جهاد، چال مسجد، خیام، مازیار و کوی لاله (فوردگازداران)... شهرک‌ها و مناطق شهرک ۶۰۰ دستگاه از کوی‌ها و شهرک‌های مهم و مناطق دوگانه آن می‌توان به شهرک ۶۰۰ دستگاه و شهرک‌های ۱۱۰۰ دستگاه و شهرک دولتی بزرگ گوهرباران در حال ساخت و همچنين شهرك شهرداري واقع در جاده عبور بندارخيل و مسكن جوانان واقع در بزرگراه ولي عصر(عج)اشاره کرد و همچنین کوی ۲۲ بهمن، کوی پنج‌تن و مجموعه خیابان‌های پیوندی و میرزا رضا زمانی و بخش ۸ و مهدی آباد و جام جم و... از مهمترین مناطق مسکونی ساری می‌باشند.         میدان ساعت ‎ مرکز شهر ساری میدان ساعت نام میدانی در مرکز شهر ساری است. این میدان دارای برجی با ساعت عقربه‌ای بزرگ و مجهز به صدای زنگ ناقوس است که در هنگام تغییر ساعات به شماررقم ساعت آن لحظه به صدا در میآید و در سکوت شبهای ساری صدای ساعت ۱۲ شب را بدلیل تعداد بالای دفعات آن و نیز سکوت شب تا دورترین خیابانهای ساری می‌توان شنید. در سال ۱۳۵۵ ساخت میدان این برج آغاز شد و در نهایت در سال ۱۳۵۷ پایان یافت. محمد علی حیدری سازنده این برج می‌باشد.[۳۵] خیابان‌های مهم و اصلی ساری بزرگراه ولی عصر غربی و شرقی و بزرگراه‌های بادله و رینگ در حال ساخت ساری وکمر بندی سلیم بهرامی و همچنین از خیابان‌های مهم می‌توان به پهلوی (طبرسی)، فرهنگ، میرزمانی، خیابان قارن، خیابان انقلاب(شاه)، خیابان نادر، خیابان مدرس. خیابان سلمان فارسی، خیابان مازیار، خیابان رازی، خیابان فردوسی، خیابان شاه عباس(۱۸دی)، خیابان شهبند، خیابان چنار بن، خیابان ملامجدالدین، خیابان دروازه بابل، بلوار فرح آباد، خیابان معلم، خیابان شهید اندرخورا، خیابان خیام، خیابان ارتش، خیابان صبا، خیابان خیام و نام مناطق معروف 600 دستگاه. کوی برق. سید الشهدا. طبیعت 1و2.ساری کنار.طبرستان. مهدی آباد.در شمال شهر و راهبند سنگتراشان، دخانیات ِراهبند در جنوب شهر و مختاریه و میدان شهدا(دروازه گرگان)در مرکز شهر نام بردو مجموعه بلوارها و میادین دیگرو...میتوان اشاره کرد. حمل و نقل فرودگاه دشت ناز ساری نوشتار اصلی: فرودگاه دشت ناز فرودگاه دشت ناز، نام فرودگاهی در ساری است.[۳۶] این فرودگاه به عنوان یک فرودگاه بین‌المللی شاخته می‌شود و سالانه پروازهای بسیاری دارد ولی بیشتر این پروازها برای زائرین حج انجام می‌گیرد.[۳۷][۳۸] راه‌آهن ساری نخستین شهر ایران بوده‌است که ساخت راه‌آهن سراسری ایران از آنجا آغاز گشت. و پس از رضاشاه و در هنگام جنگ جهانی دوم به تصرف نیروهای شوروی در آمد. این خطوط ریلی از شعبه‌های اصلی از راه آهن سراسری ایران است که در سال ۱۳۰۸ خورشیدی در دوران رضاشاه، نخستین فاز آن بین شهرهای ساری - بندر شاه افتتاح گردید. و همیشه یکی از مهمترین راه‌های ایران به شمار می‌رفته‌است.[۳۹] ساخت این راه‌آهن باعث شد تا امروزه شهر ساری به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم شود و باعث بیشتر شدن اختلاف طبقاتی بین مردم این شهر نیز شد. هم‌اکنون به قسمت جنوبی شهر راهبند گفته می‌شود که در این منطقه حاشیه نشینان بسیاری وجود دارند.[۴۰] در سال ۱۳۸۴ طرحی آغاز شد که نخستین پل رو گذر در شرق مازندران ساخته شد. این پل که بعدها سردار نبوی نام گرفت، راهبند را به مرکز شهر متصل می‌کند.[۴۱] اتوبوس یازده ایستگاه اتوبوس بین شهری ساری در نظر گرفته شده‌است که نقاط مختلف شهر را به یکدیگر متصل می‌نماید[۴۲] تاکسی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی ساری از اردیبهشت ۱۳۷۶ به عنوان واحد در شهرداری ساری به امور مربوط به تاکسیرانان و تاکسیداران رسیدگی می‌نمود که با توجه به رشد جمعیت شهری و وسعت شهر و نیاز به کنترل و نظارت دقیق تر بر امور مربوط به حمل و نقل وجابجائی مسافرین و همشهریان در سال ۱۳۸۱ با تصویب اساسنامه و معرفی مدیرعامل به عنوان سازمانی مستقل زیر نظر شهرداری شروع به فعالیت نمود.[۴۳][۴۴] ن • ب • و ایستگاه‌های حمل و نقل عمومی ساری ایستگاه‌های اتوبوس بین شهری میدان ساعت • راهبند • راه‌آهن • میدان امام خمینی • میدان امام حسین • دانشگاه • میدان خزر • میدان شهدا • میدان جانبازان • میدان معلم • میدان تجن ایستگاه‌های تاکسی بین شهری ساعت – میدان خزر.600 دستگاه • ساعت – میدان امام • میدان امام – عبور شهرک فرهنگیان • ساعت - عبور شهرک فرهنگیان • دروازه بابل – کوی استانداری • سه راه کشتارگاه – کوی استانداری • ساعت - میدان تجن • میدان تجن – عبور هولا • ساعت - پلیس راه قدیم • میدان تجن – عبور ذغال چال • ساعت – سمسکنده • ساعت – عبور هولا • ساعت – کوی پلیس • ساعت – انتهای دخانیات • ساعت – انتهای کوی اتحاد • ساعت – میدان معلم • ساعت – راهنمائی و رانندگی • ساعت – کوی آزادی – نهضت • ساعت – چهار راه آزادی • میدان ساعت – انتهای ۲۲ بهمنساعت - راهبند سنگتراشان  • میدان خزر- میدان تجن • انتهای شهبند – ابتدای شهبند • میدان امام – میدان تجن • میدان امام – پلیس راه قدیم • میدان امام – میدان شهرداری • میدان امام – میدان شهدا • میدان امام – سه راه کشاورزی • میدان شهدا – شهرداری • ساعت – راهبند دخانیات • ساعت – راهبند - گنبد • قارن – انتهای ۲۰ متری   هنرهای نمایشی سینما شهر ساری دارای دو سینما است. که در زیر به شرح آنها می‌پردازیم: سینما سپهر: در سال ۱۳۴۲ تاسیس شد و فعلاً درجه یک به شمار می‌آید. ظرفیتی بالغ بر۱۲۱۶ نیز داراست.   تآتر در باب اینکه نخستین نمایش در ساری چه زمانی و به چه کیفیتی انجام شده، اطلاعاتی وجود ندارد. به نقلی در سال 1319 هجری قمری ظهیرالدوله، که وزیر تشریفات سلطنتی و همچنین دارای سمت والی مازندران بود، شخصی به نام حکیم الهی را مأمور کرد که در سبزه میدان تآتری اجرا نماید. بعدها در دهه 1300هجری شمسی یدالله مایل تویسرکانی وزیر فرهنگ مازندران، نمایشنامه‌های بسیاری از نمایشنامه‌نویسان روس و اروپایی مانند مولیر را در مدرسه‌ای به نمایش درآورد و گاهی از این نمایش‌ها در راستای القاء تفکرات خود نیز استفاده می‌نمود و بازیگران این تآترها نیز دانش‌آموزان و یا بازاریان مشتاق بودند و خود ییدالله مایل نیز برای بها بخشیدن و اعتباردادن به تآتر گاهی ایفای نقش می‌نمود. این گروه پس از مدتی به خاطر مسائل سیاسی ازبین رفت. پس از آن نیز گروه‌هایی تآتری به رهبری افرادی چون ستوان ایرانلو، خدابنده لو ، خیرخواه، محمد باقر خاوری، اتومیان، ملک الکتابیو... در شهر راه انداخته شدند. از نمایشنامه‌نویسان بزرگ که در این شهر به فعالیت پرداختند میتوان به لادبن (قاسم رحیمیان) و عمادالدین رام بودند بیشتر گروه‌های تآتری پیش از انقلاب 57 دارای بازیگرانی از دو دستهٔ معلمین و دانش‌آموزان و یا سربازان پادگان ساری بود و اغلب این تاترها در مدارس به روی صحنه می‌رفتند. رسانه صدا و سیما نوشتار اصلی: صدا و سیمای مرکز مازندران رادیو طبرستان از دهه ۱۳۲۰ فعالیت خود را آغاز نمود. این رادیو بعدها در قالب شبکهٔ استانی صدای مرکز مازندران به فعالیت خود ادامه می‌دهد.[۴۶] تلویزیون ساری ابتدا با فرستنده‌ای ۱۰۰ واتی افتتاح گردید. صدا و سیمای مرکز مازندران در هفدهمین جشنوارهٔ مراکز صدا و سیمای ایران، دومین مرکز برتر پس از مرکز خوزستان شناخته شد.[۴۷] نشریات از دوران قاجاریان تا کنون نشریات و روزنامه‌های بسیاری در ساری به چاپ رسیده‌است. امروزه از بزرگترین نشریات ساری می‌توان به بشیر، وارش، قارن، نهضت شمال، دیار سبز و هفته‌نامه پژواک اشاره کرد. همچنین روزنامه سارویه که فقط مخصوص شهرستان ساری است با نظارت شورای شهر ِشهرستان ساری از سال ۱۳۸۴ به انتشار می‌رسد. سوغاتی‌ها از سوغاتی‌های شهر ساری شامل غذاهای سنتی، میوه‌ها و صنایع دستی این شهر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:[۴۸] غذاهای سنتی آلوکباب با مرغ محلی، ماهی دزینگه، سبزی‌پلا، کیی‌پلا، استامبولی‌پلا، عجی‌مجی‌پلا، ساک‌خارش، ترش آش، گزنه آش، میرزاقاسمی، کئی پلا، نازخاتون و کیی خارِش، قیصی خارش، تاس کباب، فسنجون با اردک، ته‌چین و غیره. همچنین مرباها و شربت‌های مختلفی از جمله دشو(مثل انجیل دشو) و هلی ترشی در منطقه مورد استفاده قرارمی‌گیرد. میوه‌ها انواع مرکبات، کاندس، ازگیل، تمشک وحشی، زردکیجا(نوعی قارچ‌خوراکی)، گزنه و کدو و… صنایع دستی صنایع‌چوبی، صندوق‌مزار، ارسی، لاک‌تراشی، جوله، کلز، کیله‌لاک، قند چوله، تنباکو چوله، سیرکوب، حصیربافی، گلیم‌بافی، جاجیم‌بافی، جوراب‌بافی، موج‌بافی، پارچه‌بافی، نمدمالی، سفال‌گری و… شهرهای خواهرخوانده شهر کومل بلاروس تنها خواهر خوانده ساری است. تاریخ   شهر خواهرخوانده ۲۰۰۹ [۴۹] کومل، بلاروس     ↑ طبرستان پارسی ↑ مجله ماه تلاش، علی رمضانپور، ۱۳۸۴، شهرداری ساری، صفحات نخست ↑ مجله ماه تلاش، علی رمضانپور، ۱۳۸۴، شهرداری ساری، صفحات نخست ↑ اسماعیل مهجوری: تاریخ فرهنگ ساری، نشریه فرهنگ ساری، بی تا، بی جا، ۱۳۳۹. ↑ مجله ماه تلاش، علی رمضانپور، ۱۳۸۴، شهرداری ساری، صفحه۵۳-۵۰ ↑ مازندران و استراباد، رابنو، ترجمه وحید مازندرانی ↑ تاریخ مازندران و استرآباد، تالیف رابینو، صفحات۲۰۲تا۲۰۷ ↑ کتاب تاریخ۲۰۰۰ساله ساری، استاد حسین اسلامی ↑ مجله ماه تلاش، علی رمضانپور، ۱۳۸۴، شهرداری ساری، صفحه۱۰-۲۰ ↑ مجله ماه تلاش، علی رمضانپور، ۱۳۸۴، شهرداری ساری، صفحه۱۰-۲۰ ↑ مجله ماه تلاش، علی رمضانپور، ۱۳۸۴، شهرداری ساری، صفحه۱۰-۲۰ ↑ پورتال ساری ↑ مجله ماه تلاش، علی رمضانپور، ۱۳۸۴، شهرداری ساری، صفحه۱۰-۲۰ ↑ مجله عملکرد شهرداری ساری در سنوات۲۰۰۶-۲۰۰۷، چاپ شهرداری ساری ↑ کمیته پینت بال استان مازندران ↑ تاریخ طبری، نوشته محمدرضا حبیبی کولائی، ۱۳۸۹ ↑ پویا قاسمی، اقبال: مدارس جدید در دوره قاجاریه (بانیان پیشروان)، مرکز نشر دانشگاهیی، تهران، 1377. ↑ حسین اسلامی: تاریخ دوهزارساله ساری (دارالملک مازندران)، دانشگاه آزاد اسلامی قائم شهر، ۱۳۷۲. ↑ مهجوری اسماعیل: تاریخ فرهنگ ساری، نشریه فرهنگ ساری، بی تا، بی جا، ۱۳۳۹. ↑ مهجوری اسماعیل: تاریخچهٔ فرهنگ ساری، سالنامه فرهنگ استان دوم (مازندران)، چاپخانهٔ شرکت سهامی طبع کتاب، بی جا، ۱۳۳۷. ↑ مهجوری اسماعیل: تاریخ مازندران، چاپ اثر، ساری، ۱۳۴۵. ↑ مجله ماه تلاش، علی رمضانپور، ۱۳۸۴، شهرداری ساری، صفحه۱۰-۲۰ ↑ دو پرواز جدید به پروزاهای داخلی فرودگاه دشت ناز ساری افزوده شد‏ (فارسی). استانداری مازندران. بازدید در تاریخ ۲۷ فروردین ۱۳۸۹. ↑ فرودگاه پر از ناز‏ (فارسی). مازندنومه. بازدید در تاریخ ۲۷ فروردین ۱۳۸۹. ↑ تاکید بر تحقق بین المللی شدن فرودگاه دشت ناز ساری‏ (فارسی). شمال نیوز. بازدید در تاریخ ۲۷ فروردین ۱۳۸۹. ↑ جغرافیای تاریخی ساری، حسین اسلامی. ↑ جغرافیای تاریخی ساری، حسین اسلامی. ↑ مجله ماه تلاش، علی رمضانپور، ۱۳۸۴، شهرداری ساری. ↑ سازمان اتوبوسرانی ساری ↑ سازمان تاکسی رانی ساری ↑ سازمان تاکسی رانی ساری ↑ مجله ماه تلاش، علی رمضانپور، ۱۳۸۴، شهرداری ساری ↑ تاریخچهٔ مرکز. صدا و سیمای مرکز طبرستان. بازدید در تاریخ ۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۰. ↑ دیجیتالی‌شدن پخش برنامه‌ها از سیاست‌های اصلی شبکهٔ سهند. صدا و سیمای مرکز آذربایجان شرقی. بازدید در تاریخ ۲۳‏۳ مارس ۲۰۱۰. ↑ ساری سازی، صفحه‌های ۲۸ تا ۹۳ ↑ ساری خواهرخوانده فرهنگی و اقتصادی شهر کومل کشور بلاروس شد  

+ نوشته شده در  پنجشنبه 1390/06/31ساعت 12:0  توسط فرزام نخعی  | 

چگونه با انرژى هسته ای برق تولید میکنند؟

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه 1390/06/31ساعت 11:25  توسط فرزام نخعی  | 

دانستنیهای نانو

فناوري نانو چيست؟...      فناوري نانو هنر و علم دستكاري و بازچيني اتمها براي ساخت مواد،ابزارها و سيستم هاي مفيد در مقياس يك ميليارديم متر است....(بيشتر بدانيم) آخرين بازنگري : 22/03/85

تاريخچه فناوري نانو      "There is plenty of room at bottom(در آن پايين فضاي بسيار زيادي وجود دارد)"عنوان سخنراني مشهور دكتر فاينمن در سال 1959بود كه به عنوان نقطه عطفي در فناوري نانو به حساب مي آيد...(بيشتر بدانيم) آخرين بازنگري : 02/11/84

مشاهير نانو چه كساني در توسعه فناوري نانو نقش كليدي داشته اند؟شناخت زندگي و دستاورد هاي ايشان مي تواند ما را به در ك بهتر شكل گيري اين فناوري كمك كند...(بيشتر بدانيم) آخرين بازنگري : 05/03/84

خود آزمايي علمي   اين سرويس براي افزايش سطح اطلاعات كاربران در رابطه با فناوري نانو طراحي شده است شما مي توانيد با پاسخ به اين سوالات ضمن سنجيدن معلومات خود آگاهي خود را نيز افزايش دهيد.

+ نوشته شده در  جمعه 1387/07/26ساعت 16:7  توسط فرزام نخعی  | 

کاخ چهل ستون

کاخ چهلستون در سال 1057 هـ.ق به دستور شاه عباس دوم در اصفهان احداث شد.


بسیاری از محققان وجه تسمیه کاخ را انعکاس تصویر بیست ستون بر استخر زیبا و بزرگ عمارت می دانند وعده ای نیز واژه چهل را به نشان تعداد زیاد ستونها می دانند ( عدد چهل در ادب فارسی نشانگر تعدد و کثرت است ) و به روایتی این کاخ ابتدا چهل ستون داشته تا اینکه در بیست و یکم رمضان 1118 هـ.ق بر اثر سانحه آتش سوزی بییست ستون آن از بین رفته و اکنون آثار سوختگی در غرب عمارت دیده می شود .
باغ چهل ستون 67000 متر مربع مساحت دارد که در دوره شاه عبا س اول ساختمان کوچکی به صورت کوشک یا کلاه فرنگی در آن احداث گردید و در زما ن شاه عباس دوم توسعه یافت و چهلستون نام گرفت .



معماری این کاخ ترکیبی از هنر معماری چینی و ایرانی و فرنگی است . عمارت چهلستون مشتمل بر یک ایوان اصلی (بزرگ) به طول 38 متر و عرض 17 متر و ارتفاع 14 متر رو به شرق ساخته شده است ستونهای ایوان هشت ضلعی از جنس چوب چنار و کاج می باشند . چهار ستون وسط بر روی چهار شیر سنگی قرار دارد ، طراحی آنها به گونه‌ای است که دو شیر با یک سر نشان داده می شود . از دهان چهار شیر جلو ، آب به درون حوض می ریزد .
تالار مرکزی کاخ اختصاص به مهمانان خارجی و شخصیتهای کشورهای دیگر داشته است .
نقاشیهای موجود در تالار هر کدام واقعه‌ای تاریخی را به نمایش می‌گذارند که دو تا از این تابلوها ( جنگ شاه اسماعیل اول با سپاه عثمانی در چالدران و جنگ نادر شاه افشار با هندوها ) در زمان قاجاریه نصب شده است .
دو تخته سنگ حجاری شده شکل چهار شیر که در دو باغچه دو طرف معبر ورودی کاخ قرار دارد از بقایای عمارت سر پوشیده صفوی و آینه خانه به کاخ چهلستون منتقل شده است .
آثار پراکنده‌ای از دوران صفویه مانند سر در « مسجد قطبیه » سردرهای « زاویه در کوشک » و آثاری از مسجد درب جویباره یا پیربکران و« مسجدآقاسی » را برای محافظت به این کاخ انتقال و بر دیوارهای ضلع غربی و جنوبی نصب کرده اند .

نشانی: میدان امام حسین ، خیابان سپه

 

• شاه جوان پیرو شاه عباس کبیر
• مقابله با تهاجمات خارجی در عهد شاه عباس دوم
• سازندگی در عهد شاه عباس دوم

شاه عباس دوم

«1052 - 1077 ق / 1642 - 1666 م»

پس از فوت شاه صفى، پسر 9 ساله‏اش عباس میرزا به نام شاه عباس ثانى در 15 صفر 1052 ق / 15 مه 1642 م به تخت سلطنت ایران جلوس نمود. وى که به اقتضاى کودکى، سالها محبوس حرم سرا مانده بود؛ به آسانى نمى‏توانست از تأثیر محیط حرم و رؤیاهاى آن فاصله گیرد. چون هنوز کودکى خردسال بیش نبود، اختیار کارها به دست امیران افتاد و ساروتقى اعتمادالدوله وزیر سابق مازندران و صدر اعظم، به نیابت شاه، زمام امور را در دست گرفت، اما شاه جوان، همینکه خود را از امر و نهى اطرافیان آزاد دید به اقتضاى فقدان تعادلى که لازمه کم تجربگى وى بود، دست به کارهاى افراط آمیز و تا حدى ناشى از خود نمایى زد. از یک سو، یک کرور تخفیف مالیاتى داد که قابل ملاحظه بود و موجب خرسندى عموم مردم شد که از بیدادهاى زمان پدرش، شاه صفى، به تنگ آمده بودند؛ اما از سوى دیگر به سعایت درباریان و تحریک آنها، در 1055 ق / 1645 م، ساروتقى اعتمادالدوله را به قتل آورد و دربار خود را از وزیرى کاردان و وفادار محروم ساخت. با این حال با مقایسه سلطنت پدرش شاه صفى، پادشاهى او، عاقلانه، بالنسبه متعادل، و تا حد زیادى موفق از کار درآمد.

شاه جوان پیرو شاه عباس کبیر

شاه عباس ثانى، به اقتضاى نام خود که آن را موافق یک رسم معمول به نام نیاى بزرگش مدیون مى‏ساخت، دوست داشت خود را ثانى شاه عباس نشان دهد و تقلیدى که از برخى اعمال و اطوار شاه عباس بزرگ مى‏کرد، غالباً او را در انظار عامه محبوب مى‏کرد. در اوایل سلطنتش، امام قلى خان - خان ازبک - که به علت ضعف بینایى از پادشاهى کناره گیرى و پدر محمد خان - برادرش - را به جاى خود منصوب کرده بود، به عزم زیارت مکه از ترکستان به خراسان آمد. شاه امر کرد که همه جا از او به خوشى پذیرایى کنند و حتى خود نیز تا دو فرسنگى قزوین به استقبال امام قلى خان رفت و به احترام تمام او را راهى مکه کرد. این رفتار دلنواز، خلاف انتظار و هیجان انگیز، سیره شاه عباس بزرگ را به خاطر مى‏آورد. شبگردیهایش هم که نزد درباریان با نظر موافق تلقى نمى‏شد، از نوع کارهایى بود که در افواه عام به شاه عباس اول منسوب بود و تکرار و تقلید آنها، محبت عامه را در حق وى جلب مى‏کرد. عباس ثانى همچون عباس بزرگ، به صحبت علما رغبت نشان مى‏داد و از آنها استمالت مى‏کرد. در قم در پشت سر ملا محسن فیض نماز مى‏خواند و در اصفهان به خانه آخوند ملا رجبعلى، حکیم و زاهد متأله عصر مى‏رفت. ملا خلیل قزوینى را به شرح کتاب اصول کافى و ملا محمد تقى مجلسى را به شرح کتاب «من لا یحضره الفقیه» تشویق مى‏کرد. همچون نیاى خویش به تفریحات عام پسند، علاقه نشان مى‏داد؛ بارها به تماشاى باغ وحش مى‏رفت و طاوس خانه زیبایى در کنار زاینده رود براى خود بنا کرد. به چوگان بازى، ماهیگیرى و شکار جرگه علاقه داشت. شکار گور و گوزن و آهو برایش مایه تفریح بود؛ یک بار بر سبیل تفنن، سعى کرد که شکار شیرى را هم مثل یوز و گراز تجربه کند، اما خطر ناشى از چنین جسارتى در شکار بیش از مایه واقعى اش بود و هم از این رو صرف نظر کرد. در اظهار تسامح نسبت به عقاید و ادیان نیز تا حدى شیوه نیاى خود را پیشه ساخت، اما باز مثل آنها، گه گاه از این شیوه عدول مى‏کرد. یک بار ظاهراً تحت تأثیر علماى متعصب عصر، نسبت به یهودیان سختگیرى پیش گرفت و آنها را به دوختن وصله زرد که غیار خوانده مى‏شد، الزام و پرداختن جزیه را هم در ذمه آنان نهاد. یهیودیان نیز به خاطر رهایى از این تحمیل یا به خاطر دریافت هدیه و پاداش که وى از باب تشویق به نو گرویدگان مى‏داد، گه گاه اظهار مسلمانى مى‏کردند و خاطر ملوکانه و علما از افزایش جمعیت مسلمانان تشفى مى‏یافت.

عباس ثانى در اظهار به شریعت چنان پیش رفت که با صدور فرمانى شرب شراب را منع و تنبیهات سختى هم براى متخلفین در نظر گرفت؛ اما این منع دوامى نیافت، چه شاه، خود پیش از دیگران توبه شکست و مصداق آن مثل ایرانى شد که «رطب خورده کى کند منع رطب». شاه عباس دوم، چنان در شرابخوارى مداوم افتاد که اغلب اوقات مست بود و از توجه به امور مملکتى غافل مى‏ماند.

مقابله با تهاجمات خارجی در عهد شاه عباس دوم

در رفع دشواریهایى که از تحریکات خارجیها نتیجه مى‏شد، همچون جدش شاه عباس بزرگ، غالباً موقع شناس، مدبر، و صاحب اراده بود. تا عهد این پادشاه روابط میان سلاطین صفویه و پادشاهان گورکانى هند همواره بر اساس دوستى و حسن تفاهم استوار بود. و این دو سلسله مرز جغرافیایى میانشان، منطقه «بى طرف» قندهار - با وجودى که از زمان شاه عباس بزرگ در اختیار ایران قرار داشت - بود. در سال اول جلوس شاه عباس ثانى، جانشین جهانگیر، یعنى شاه جهان که در 1037 ق / 1628 م به سلطنت رسیده بود، مصمم شد که قندهار یعنى ولایت سر حدى میان ایران و هند را که از عهد شاه عباس بزرگ همواره در دست صفویه بود به هندوستان ضمیمه کند. شاه جهان براى تحقق این منظور، پسر خود را به سمت سمرقند روانه ساخت. عباس ثانى، رستم خان سپهسالار را مأمور جمع لشکر و دفع سپاهیان شاه جهان نمود، اما ظاهراًً رستم خان به علت جوانى شاه اعتنایى به امر او نکرد، و قندهار موقتاً از دست ایران خارج شد. شاه به قرچقاى خان، والى خراسان دستور داد که رستم خان را به خاطر تمرد از اوامر او به قتل برساند و او هم سپهسالار و برادرانش را کشت.

شاه جهان پس از این پیروزى متوجه ترکستان شد و به عنوان یارى و مساعدت به ندر محمد خان که به دست پسر و امیرانش از سلطنت بر کنار شده بود، اما در بطن براى تصرف آن نواحى لشکر به بلخ کشید. ندر محمد خان به خراسان آمد و از شاه عباس دوم استمداد کرد. شاه ایران نیز در 1055 ق / 1645 م سپاهى همراه او کرد تا سلطنت از دست رفته را باز گیرد. شاه جهان با آگهى از این لشکر کشى از ترکستان عقب نشست و نور محمد خان سلطنت خود را باز یافت. سال بعد سفیرى از سوى شاه جهان به پایتخت صفوى آمد تا مقدمات آشتى را فراهم سازد. اما در 1057 ق / 1647 م شاه عباس، مرتضى قلى خان قاجار را سپهسالار کل سپاه ایران کرد و او را به جمع آورى سپاه براى پس گرفتن قندهار مأمور نمود. سال بعد نیز خود به قصد زیارت مشهد و پیوستن به مرتضى قلى خان از اصفهان به سمت مشهد و قندهار رفت و آن دیار را در محاصره گرفت. لشکریان شاه جهان چون از مقاومت عاجز شدند در 1059 ق / 1649 م قندهار را رها کرده، بار دیگر این شهر جزیى از خاک ایران شد و شاه عباس آن را تا پایان سلطنت در حیطه ضبط خویش نگه داشت. با این وجود شاه جهان، پسر خود اورنگ زیب را به باز گرفتن آن شهر فرستاد و خود نیز به کابل آمد، لیکن پسر و پدر هیچ یک از عهده سپاهیان ایران بر نیامدند و قندهار همچنان تا فتنه افغان در تصرف ایران باقى ماند و با وجود حمله‏هایى که در سالهاى 1064 1062 1061 ق / 1654 1652 1651 م از طرف لشکریان شاه جهان شد، سپاهیان شاه عباس آنجا را حفظ کردند و هر بار گورکانیان شکستى سخت خوردند.
سالها بعد که روسها با استفاده از اختلافهاى داخلى امراى محلى گرجستان، داغستان را به تصرف درآورده بودند «1063 ق / 1653 م» با اعمال تدبیر و سیاست موفق شد به کمک امراى گرجستان و شروان که به وى وفادار مانده بودند به تحریکات دشمن خاتمه دهد و از الحاق گرجستان به روسیه جلوگیرى نماید.

سازندگی در عهد شاه عباس دوم

وى نیز همچون شاه عباس بزرگ به ایجاد، اتمام، و تعمیر ابنیه علاقه داشت. باغ سعادت را در کنار زاینده رود، و عمارت چهل ستون را در اصفهان تجدید بنا کرد. همچنین پل زاینده رود، و نیز مسجد جامع اصفهان را ترمیم و مرمت نمود. با آن که دوران سلطنت او یک دوره تجدید حیات براى قدرت خاندان صفوى بود، مشغولیت او در عیاشى و خوشباشى، ادامه تجدید حیات را اندک اندک غیر ممکن ساخت. شاه عباس ثانى، در اواخر سلطنت سعى کرد تا ارتش را هم تقویت کند و آن را از حالت رکود و بى تحرکى که نتیجه دوران سلطنت پدرش بود، بیرون آورد، اما در این زمینه توفیق چندانى عایدش نشد.

به هر حال افراط در شرابخوارى و علاقه به لذتهاى حرم خانه، سالهاى پایانى عمرش را از هر گونه فعالیت مفید بى بهره ساخت. به همین سبب با آن که از خصلتهاى جنگى خالى نبود، جلوگیرى از خطاهایى که مملکت را به سوى انحطاط مى‏برد، برایش ممکن نشد. از برخى گزارشهاى مبلغان مسیحى آن ایام، که درباره وى نوشته اند، چنان مى‏نماید که شاه بخش مهمى از اوقاتش را با آنها مى‏گذرانده. باید گفت که این تصور، مبالغه آمیز است و معاشرت زیاد شاه با مسیحیان به احتمال قوى به علت آزادى عملى بوده است که در صحبت آنها به صرف مسکرات داشته است. با این حال، بعضى سیاحان اروپایى که گه گاه در تحسین شاه عباس دوم به مبالغه گراییده‏اند، باید ناشى از تسامح او نسبت به اقلیتهاى مذهبى و دینى بوده باشد، که جز در مورد یهودیان و آن هم در یک برهه کوتاه، سیره او مبنى بر تقلید از سیاستهاى شاه عباس بزرگ بود.

شاه عباس دوم، در اواخر عمر به سبب آمیزش با رقاصه‏اى هرزه، به نوعى بیمارى آمیزشى بدخیم دچار شد و در مازندران بیماریش شدت گرفت. در عزیمت به مشهد طوس که ظاهراً به توصیه علما و براى توبه به طلب شفا مى‏رفت، در دامغان حالش به وخامت گرایید و همانجا درگذشت «23 ربیع الاول 1077 ق / 23 سپتامبر 1666 م». دوران سلطنتش 25 سال بود. در آخرین روزهاى حیات، کتاب مى‏خواند و نقاشى مى‏کرد و دسته شمشیر مرصع مى‏ساخت. هنگام وفات سى و شش سال داشت و با آن که دوران فرمانرواییش به هیچ وجه یک دوران انحطاط نبود، اما یک دره انحطاط اجتناب ناپذیر را در پى داشت. 

 

برگرفته از شبکه ی ملی رشد

+ نوشته شده در  شنبه 1387/04/29ساعت 9:13  توسط فرزام نخعی  | 

اختراعات

+ نوشته شده در  یکشنبه 1387/04/16ساعت 16:14  توسط فرزام نخعی  | 

سلام من میخواستم از شما تشکر کنم که به وبلاگم وارد شده اید

صفحه نخست
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو مطالب
عناوین مطالب وبلاگ

تبیان
تمام پیوندها

هفته چهارم شهریور 1390
هفته چهارم مهر 1387
هفته چهارم تیر 1387
هفته سوم تیر 1387
هفته چهارم خرداد 1387
هفته دوم خرداد 1387
هفته سوم فروردین 1387
هفته سوم اسفند 1386
هفته چهارم بهمن 1386

عکس
دانستنیها
شعر
علمی

Powered By
  BLOGFA.COM